बागलुङको विकट ग्रामीण बस्ती रिघामा जन्मिएकी ३८ वर्षीया रेणुका काउचा यतिबेला नेपाली राजनीतिमा एक उदाउँदो महिला नेताका रूपमा स्थापित हुँदै गएकी छन्। विद्यालय तहदेखि नै नेपाल विद्यार्थी संघमार्फत राजनीति सुरु गरेकी काउचाले छोटो समयमै आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्न सफल भएकी छन्।
२०६२ सालमा काठमाडौंस्थित सरस्वती बहुमुखी क्याम्पसको स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियन (स्ववियू) कोषाध्यक्षमा निर्वाचित भएपछि उनको राजनीतिक यात्राले नयाँ मोड लिएको थियो। त्यसयता उनी नेपाली कांग्रेसको १२औं, १३औं र १४औं महाधिवेशनमा लगातार प्रतिनिधि निर्वाचित हुँदै पार्टीभित्र सशक्त उपस्थिति जनाउँदै आएकी छन्।
विद्यार्थी राजनीतिसँगै उनले मगर विद्यार्थी संघको केन्द्रीय अध्यक्षको जिम्मेवारी सम्हाल्दा देशभरका मगर समुदाय र विद्यार्थीका मुद्दा नजिकबाट बुझ्ने र नेतृत्व गर्ने अवसर पाइन्। संविधानसभा निर्वाचनको समयमा समावेशिता, समानुपातिक प्रणाली र महिला अधिकारका विषयमा उनले चलाएको बहसले उनलाई एक परिपक्व राजनीतिक व्यक्तित्वका रूपमा स्थापित गराएको छ।
२०७४ सालको स्थानीय तह निर्वाचनमा गलकोट नगरपालिकाको उपप्रमुख पदमा विजयी हुँदै उनले आफ्नो राजनीतिक उचाइ थप बलियो बनाइन्। एमाले र माओवादी गठबन्धनलाई पराजित गर्दै हासिल गरेको यो जितलाई उनको करिअरको महत्वपूर्ण उपलब्धिका रूपमा हेरिएको छ। उपप्रमुखका रूपमा उनले ‘उपप्रमुख दायित्व ग्रामीण महिला उद्यम विकास कार्यक्रम’ सञ्चालन गर्दै १०० भन्दा बढी महिलालाई उद्यमशीलतामा जोडेर प्रशंसा कमाएकी थिइन्।
यद्यपि, उनको यात्रा चुनौतीरहित भने रहेन। महिला नेताका रूपमा कार्यपालिकाभित्र आफ्ना एजेन्डा अघि बढाउन कठिनाइ भोग्नुपरेको अनुभव उनले सुनाएकी छन्। पुरुष सदस्यहरूको तुलनामा आफ्ना प्रस्तावहरू पछि पारिने अवस्थाबीच पनि उनले एकल महिला भत्ता, दलित महिला सीप विकास तथा महिला सशक्तीकरणका क्षेत्रमा उल्लेखनीय काम गरिन्।
व्यवस्थापनमा स्नातकोत्तर (MBA) र कानुनमा स्नातक (LLB) अध्ययन गरेकी काउचा यतिबेला स्थानीय तहको अनुभवलाई राष्ट्रिय नीति निर्माणमा उपयोग गर्ने लक्ष्यका साथ अघि बढिरहेकी छन्। २०७९ को निर्वाचनमा नगरप्रमुखको बलियो दाबेदार भए पनि राजनीतिक गठबन्धनका कारण उनले आफ्नो दाबी त्याग्नुपरेको थियो।
हाल उनी संसदमा प्रवेश गर्ने तयारीमा रहेकी छन्। स्थानीय तहलाई अधिकारसम्पन्न बनाउने, बाझिएका कानुनहरू सुधार गर्ने र कर प्रणालीलाई सहज बनाउने स्पष्ट योजनासहित उनी आगामी राजनीतिक यात्रामा अघि बढिरहेकी छन्। साथै, नयाँ पुस्ताले खोजेको परिवर्तनलाई संस्थागत गर्दै समावेशी र उत्तरदायी शासन प्रणाली निर्माण गर्ने उनको प्रतिबद्धता देखिन्छ।
रेणुका काउचाको राजनीतिक यात्रा महिला नेतृत्व, संघर्ष र निरन्तरताको उदाहरणका रूपमा हेरिएको छ।
