बडिगाड गाउँपालिका–८, खोलाखर्ककी दिलमाया पाइजा आज ३५ वर्षकी भइन्। तर उनको जीवनको कथा उमेरसँगै सरल बनेन—झन् सानैदेखि संघर्षले उनलाई बलियो बनाउँदै लग्यो।
दुई वर्षको नाबालिकै हुँदा दिलमाया काखमा राखिइन्। बाबुआमाको माया, न्यानो काख र सुरक्षित बाल्यकाल उनले सम्झनै पाइन्। अरू बच्चाहरू खेल्दै हुर्कँदा, उनी जिम्मेवारी र अभावको संसारमा फसिन्। बाल्यकालमै दुःख, अभाव र पीडासँग साक्षात्कार गर्नुपर्यो। समय बग्दै गयो। जीवनले उनलाई भेडिगोठसम्म पुर्यायो। आज उनी भेडिगोठमा खाना पकाउने काम गर्छिन्। चिसो बिहान, धुवाँले भरिएको भान्सा, सीमित सामग्री—यही उनको दैनिकी हो। काम सजिलो छैन, पारिश्रमिक पनि धेरै छैन। तर पेट पाल्न र जीवन अघि बढाउन उनले यही कामलाई आफ्नो सहारा बनाएकी छन्। दिलमायाको जीवनमा सपना मरेका छैनन्, केवल थाकेका छन्। कहिलेकाहीँ आगो ताप्दै गर्दा उनी सोचिरहन्छिन्—यदि बाल्यकाल सुरक्षित भएको भए, यदि पढ्न पाएको भए, आज जीवन कस्तो हुन्थ्यो होला? तर ती प्रश्नभन्दा बलियो उनको वर्तमान हो—हार नमानेको संघर्ष। उनको कथा केवल दिलमायाको मात्र होइन। यो ग्रामीण नेपालका हजारौँ महिलाको कथा हो—जो सानैदेखि जिम्मेवारीको भारी बोकेर बाँचिरहेका छन्। न त आवाज छ, न त पहिचान। तर उनीहरूको श्रमले समाज चलेको छ। दिलमाया पाइजा आज पनि बिहान उठ्छिन्, आगो बाल्छिन्, खाना पकाउँछिन् र जीवनसँग लडिरहन्छिन्। उनको जीवनकथा हामीलाई एउटा कुरा सिकाउँछ—संघर्षले मानिसलाई कमजोर होइन, अझ बलियो बनाउँछ।
